Download-Latest

ตรวจไฟล์ที่ดาวน์โหลดด้วยค่าแฮช SHA-256 ทำอย่างไร และบอกอะไรได้บ้าง

ตรวจไฟล์ที่ดาวน์โหลดด้วยค่าแฮช SHA-256 ทำอย่างไร และบอกอะไรได้บ้าง
ที่มา: Wikimedia Commons

คุณเพิ่งโหลดไฟล์ติดตั้งโปรแกรมโอเพนซอร์สตัวหนึ่งเสร็จ บนหน้าดาวน์โหลดนอกจากปุ่มใหญ่สีเขียว ยังมีบรรทัดตัวอักษรกับตัวเลขยาวเหยียดเขียนกำกับว่า SHA-256 ตอนนี้ต้องเลือกแล้วว่าจะดับเบิลคลิกติดตั้งเลย หรือใช้เวลาอีกสองนาทีเช็กให้แน่ใจก่อน ถ้ายังไม่รู้ว่าบรรทัดนั้นเอาไว้ทำอะไร ลองไล่ดูอาการที่มักเจอด้านล่าง

อาการ: ไม่รู้ว่าตัวอักษรยาวข้างปุ่มดาวน์โหลดเอาไว้ทำอะไร

สาเหตุ: บรรทัดนั้นคือค่าแฮช (hash) เปรียบเหมือนลายนิ้วมือของไฟล์ ผู้พัฒนาเอาไฟล์ไปผ่านสูตรคำนวณแล้วได้ข้อความชุดหนึ่งออกมา ไฟล์ที่เหมือนกันทุกไบต์จะได้ค่าเดิมเสมอ แต่ถ้าไฟล์ถูกแก้แม้แต่นิดเดียว ค่าที่ได้จะเปลี่ยนไปทั้งชุด SHA-256 เป็นชื่อสูตรที่นิยมใช้กันมาก

วิธีแก้: คำนวณค่าของไฟล์ในเครื่องเราเองแล้วเทียบ บน Windows เปิด Command Prompt แล้วใช้คำสั่ง certutil -hashfile ชื่อไฟล์ SHA256 บน macOS เปิด Terminal แล้วใช้ shasum -a 256 ชื่อไฟล์ (ลากไฟล์มาวางในหน้าต่างแทนการพิมพ์ชื่อเองก็ได้) แล้วนำผลไปเทียบกับค่าบนเว็บให้ครบทุกตัว

อาการ: คำนวณแล้วค่าไม่ตรงกับที่เว็บบอก

สาเหตุ: ที่เจอบ่อยที่สุดคือไฟล์โหลดมาไม่ครบหรือเสียระหว่างทาง โดยเฉพาะตอนเน็ตหลุดแล้วกดโหลดต่อ รองลงมาคือโหลดผิดตัว เช่น ได้เวอร์ชันอื่นหรือไฟล์สำหรับเครื่องคนละแบบ ส่วนกรณีที่น่ากังวลจริงคือไฟล์ถูกแก้ไขโดยคนที่ไม่ใช่ผู้พัฒนา

วิธีแก้: อย่าเปิดไฟล์นั้น ลบทิ้งแล้วโหลดใหม่จากเว็บทางการ เช็กให้แน่ว่าค่าแฮชที่เทียบเป็นของไฟล์ชื่อเดียวกันเป๊ะ ถ้าโหลดใหม่แล้วค่ายังไม่ตรงอีก ให้หยุดและไปดูประกาศหรือกระดานถามตอบของโครงการ ไฟล์ไดรเวอร์ก็ใช้หลักเดียวกัน เช่น ตอนโหลดไดรเวอร์มาแก้ปัญหาหูฟังบลูทูธที่จับคู่กับคอมยังไงก็ไม่ติด ถ้าเว็บผู้ผลิตแจ้งค่าแฮชไว้ ก็เช็กก่อนติดตั้งได้เหมือนกัน

อาการ: ค่าตรงกันทุกตัว แต่ยังไม่มั่นใจว่าไฟล์ปลอดภัย

สาเหตุ: ค่าแฮชบอกได้แค่ว่าไฟล์ในเครื่องเราเหมือนกับไฟล์ที่หน้าเว็บนั้นอ้างถึง ถ้าหน้าเว็บเองเป็นของปลอม คนทำก็ใส่ค่าแฮชของไฟล์ปลอมไว้ได้ ค่าจึงตรงกันสวยงามทั้งที่ไฟล์อันตราย

วิธีแก้: เอาค่าแฮชมาจากเว็บทางการของผู้พัฒนาเท่านั้น พิมพ์ที่อยู่เว็บเองหรือเข้าจากบุ๊กมาร์ก ไม่ใช่จากหน้ามิเรอร์หรือเว็บรวมไฟล์ที่เราโหลดมา หลักเลือกต้นทางแบบนี้ขยายความไว้ในแนวทางเลือกเว็บโหลดโปรแกรมที่ไว้ใจได้ อีกชั้นหนึ่งคือลายเซ็นดิจิทัล ไฟล์ติดตั้งจากผู้พัฒนาที่จริงจังมักลงลายเซ็นไว้ ตอนเปิดติดตั้งระบบจะแสดงชื่อผู้เผยแพร่ ถ้าขึ้นว่าไม่รู้จักผู้เผยแพร่ หรือชื่อไม่ตรงกับผู้พัฒนา ให้ยกเลิกก่อน

ใครเคยวางทริปแช่บ่อน้ำร้อนที่ระนองฝั่งทะเลตะวันตกคงเข้าใจดีว่าน้ำแร่ที่คนตั้งใจไปแช่ต้องมาจากแหล่งต้นทางจริง ไม่ใช่น้ำที่ใครก็อ้างได้ว่ามาจากที่นั่น ไฟล์โปรแกรมก็ใช้ตรรกะเดียวกัน ต้นทางสำคัญกว่าตัวเลขที่ใครก็พิมพ์ขึ้นมาได้

อาการ: เว็บผู้พัฒนาไม่ได้แจ้งค่าแฮชไว้เลย

สาเหตุ: โปรแกรมทั่วไปจำนวนมากไม่ได้แสดงค่าแฮช มักพบในโปรแกรมโอเพนซอร์สและไฟล์ติดตั้งระบบปฏิบัติการมากกว่า

วิธีแก้: อย่าไปหาค่าแฮชจากคอมเมนต์ของคนที่ไม่รู้จัก ให้พึ่งเว็บทางการ ลายเซ็นดิจิทัล และการสแกนไวรัสแทน ส่วนเสียงจากผู้ใช้คนอื่นก็ช่วยได้ ถ้ารู้วิธีแยกรีวิวที่ใช้จริงออกจากรีวิวที่ถูกปั่น

ควรเช็กแค่ไหน ใช้เกณฑ์นี้ตัดสิน