Download-Latest

สแกนรูปถ่ายเก่าที่สีซีดเหลือง เลือกความละเอียดและแก้สีด้วยโปรแกรมฟรี

สแกนรูปถ่ายเก่าที่สีซีดเหลือง เลือกความละเอียดและแก้สีด้วยโปรแกรมฟรี
ที่มา: Wikimedia Commons

ถ้าในตู้ที่บ้านมีอัลบั้มรูปงานบวช งานแต่งของพ่อแม่ หรือรูปหมู่ญาติผู้ใหญ่ที่สีเพี้ยนเป็นโทนส้มเหลืองไปทั้งเล่ม และคุณอยากเก็บมันไว้เป็นไฟล์ก่อนที่กระดาษจะเสื่อมไปมากกว่านี้ แนวทางด้านล่างน่าจะพอดีกับสิ่งที่กำลังหา ไม่ต้องเคยแต่งภาพมาก่อน ขอแค่มีเวลาว่างสักสองสามวันหยุดกับใจเย็นพอ

สีที่ซีดไปยังพอดึงกลับมาได้มากกว่าที่ตาเห็น

กระดาษอัดรูปสีสมัยก่อนมีสีย้อมหลายชั้นซ้อนกัน แต่ละชั้นจางเร็วไม่เท่ากัน ภาพจึงค่อยๆ เอียงไปทางสีใดสีหนึ่ง ที่เจอบ่อยคือโทนเหลืองหรือส้มแดงทั้งใบ บางใบเหมือนถูกเคลือบด้วยฟิล์มสีชา

ข่าวดีคือรายละเอียดของภาพมักยังอยู่ครบ แค่สมดุลสีเพี้ยน พอสแกนเข้ามาเป็นไฟล์แล้ว โปรแกรมแต่งภาพสามารถดึงแต่ละช่องสีกลับมาให้ใกล้ความจริงได้พอสมควร สิ่งที่แก้ยากกว่าคือรอยถลอก รอยพับ และคราบน้ำ ซึ่งต้องค่อยๆ ซ่อมทีละจุด

เลือกระหว่างสแกนเนอร์แบบแท่นกับกล้องมือถือจากจำนวนรูปที่มี

สแกนเนอร์แบบแท่น (flatbed คือแบบที่วางรูปบนกระจกแล้วปิดฝา) ให้แสงสม่ำเสมอ ไม่มีเงาสะท้อน และเก็บรายละเอียดได้ดี เหมาะกับรูปที่สำคัญมากหรือรูปที่อยากเอาไปอัดขยาย ข้อเสียคือช้า ต้องวางทีละใบหรือทีละสองสามใบ ถ้ามีหลายร้อยใบต้องแบ่งทำหลายวัน

กล้องมือถือเร็วกว่ามาก เหมาะกับการเก็บรูปจำนวนมากไว้ดูกันในครอบครัว แต่ต้องระวังแสงสะท้อนบนรูปผิวมัน และภาพบิดเบี้ยวเพราะถือเครื่องเอียง วิธีที่ช่วยได้คือวางรูปบนโต๊ะใกล้หน้าต่างที่แสงไม่ส่องตรง ปิดแฟลช ถือมือถือให้ขนานกับรูป หรือใช้แอปสแกนรูปที่ช่วยตัดขอบและลดแสงสะท้อนให้ บางบ้านใช้ทั้งสองแบบ คือถ่ายด้วยมือถือทั้งเล่มก่อน แล้วค่อยเลือกใบเด่นมาสแกนละเอียดอีกรอบ

ตั้งความละเอียดเผื่ออนาคต แล้วเก็บไฟล์ต้นฉบับไว้โดยไม่แตะ

หลักคิดง่ายๆ คือ รูปยิ่งเล็กยิ่งต้องสแกนละเอียดสูง ถ้าอยากเอาไปขยาย รูปขนาดติดกระเป๋าสตางค์ที่จะเอาไปอัดใส่กรอบใหญ่ต้องใช้ความละเอียดสูงกว่ารูปโปสการ์ดมาก ลองเปิดคู่มือสแกนเนอร์ดูว่ารองรับระดับไหน แล้วเลือกค่าที่ค่อนข้างสูงไว้ก่อน ไฟล์ใหญ่หน่อยไม่เป็นไร เพราะสแกนซ้ำทีหลังลำบากกว่าเปลืองพื้นที่

ก่อนวางรูป เช็ดกระจกสแกนเนอร์ด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์แห้ง ใส่ถุงมือผ้าฝ้ายหรือล้างมือให้แห้งสนิท จับรูปที่ขอบเท่านั้น ใช้ลูกยางเป่าฝุ่นไล่ฝุ่นออกก่อน รูปที่ติดแน่นกับหน้าอัลบั้มแบบกาว อย่าฝืนแกะ เพราะรูปอาจฉีกหรือหลุดเป็นชั้น สแกนทั้งหน้าอัลบั้มไปก่อนดีกว่า

ไฟล์แรกที่ได้จากเครื่องให้บันทึกเป็น TIFF หรือ PNG ซึ่งเป็นรูปแบบที่ไม่บีบอัดจนเสียรายละเอียด ตั้งชื่อโฟลเดอร์ว่าต้นฉบับ แล้วไม่แก้ไฟล์ในนั้นอีกเลย ทุกครั้งที่จะแต่ง ให้คัดลอกออกมาทำงานในอีกโฟลเดอร์ ส่วนไฟล์ JPEG ค่อยแปลงตอนจะส่งให้ญาติดูทางแชท

แก้โทนเหลืองด้วยโปรแกรมฟรี โดยเริ่มจากเบาที่สุดก่อน

GIMP เป็นโปรแกรมแต่งภาพโอเพนซอร์สที่ใช้งานแบบนี้ได้ดี โหลดได้จากเว็บของโครงการเอง ขั้นแรกลองคำสั่งปรับสีอัตโนมัติดูก่อน บางใบดีขึ้นทันที บางใบกลับเพี้ยนไปอีกทาง ถ้าออกมาไม่ถูกใจ ให้ใช้เครื่องมือปรับระดับสี (Levels) แยกทีละช่องแดง เขียว น้ำเงิน ลากปลายสองข้างเข้ามาหาจุดที่กราฟเริ่มมีข้อมูล ทำครบสามช่องแล้วภาพมักกลับมาเป็นกลางขึ้นมาก จากนั้นค่อยใช้เส้นโค้งสี (Curves) ปรับความสว่างช่วงกลางเล็กน้อย

วิธีคิดเรื่องการดึงสีให้ตรงคล้ายกับตอนปรับสีรูปสินค้าให้ใกล้ของจริงที่วางอยู่ตรงหน้า ต่างกันตรงที่รูปเก่าไม่มีของจริงให้เทียบ จึงต้องอาศัยสิ่งที่รู้ว่าควรเป็นสีอะไร เช่น เสื้อขาว ผนังปูน หรือท้องฟ้า เป็นจุดอ้างอิง

ฝุ่นและรอยขีดเล็กๆ ใช้เครื่องมือซ่อมแซมหรือเครื่องมือโคลนแต้มทีละจุด ซูมเข้าไปทำทีละส่วนแล้วถอยออกมาดูภาพรวมบ่อยๆ สิ่งที่ควรห้ามใจคือการเกลี่ยผิวหน้าคนจนเรียบเหมือนตุ๊กตา หรือใส่สีสดจนรูปดูเหมือนถ่ายเมื่อวาน รูปครอบครัวมีค่าเพราะมันจริง ริ้วรอยและเกรนบางส่วนเก็บไว้ได้

รูปหมู่ขนาดใหญ่ที่กว้างเกินกระจกสแกนเนอร์ สแกนเป็นสองหรือสามส่วนให้ซ้อนกันบ้าง แล้วนำมาประกอบด้วยหลักเดียวกับการเย็บรูปหลายใบเข้าด้วยกันเป็นภาพพาโนรามา แทนการตัดคนริมรูปทิ้ง

ของสีขาวที่เก็บนานแล้วเปลี่ยนเป็นเหลืองไม่ได้มีแค่กระดาษอัดรูป คนเตะบอลก็คงเคยรื้อถุงกีฬาแล้วเจอสนับแข้งสีขาวที่หม่นลงจนเสียดาย ซึ่งเป็นเรื่องวัสดุคนละแบบ ใครอยากรู้ต่อลองดูการดูแลสนับแข้งสีขาวไม่ให้หมองเหลืองเร็ว ได้ ส่วนรูปถ่าย พอเป็นไฟล์แล้วอย่างน้อยสีในไฟล์ก็จะไม่ซีดลงอีก

ตั้งชื่อไฟล์ให้ลูกหลานค้นเจอ แล้วเก็บไว้มากกว่าหนึ่งที่

ชื่อไฟล์จากสแกนเนอร์มักเป็นตัวเลขเรียงกันที่ไม่มีใครจำได้ ลองตั้งให้มีปีที่ถ่าย (ประมาณก็ได้) ชื่องาน และชื่อคนสำคัญในรูป เช่น ปี-งานแต่งพ่อแม่-บ้านยาย ใครจะมาค้นในอีกหลายปีข้างหน้าก็พิมพ์หาได้ทันที ส่วนการแบ่งอัลบั้ม ใส่แท็กชื่อคนและสถานที่ ทำได้แบบเดียวกับการจัดรูปทริปเป็นหมวดด้วยแท็กสถานที่และวันที่

เมื่อสแกนเสร็จแต่ละชุด อย่าปล่อยไฟล์อยู่ในคอมเครื่องเดียว คัดลอกลงฮาร์ดดิสก์ภายนอกอีกลูก และถ้าเป็นไปได้ให้ญาติอีกบ้านเก็บไว้อีกชุด รูปที่รอดมาหลายสิบปีบนกระดาษ ไม่ควรหายไปเพราะฮาร์ดดิสก์ลูกเดียวเสีย

ก่อนเปิดฝาสแกนเนอร์ใบแรก ชวนผู้ใหญ่ในบ้านมานั่งเปิดอัลบั้มด้วยกันสักรอบ แล้วจดลงกระดาษว่าใบไหนคือใคร ที่ไหน ราวปีอะไร ข้อมูลพวกนี้หายไปง่ายกว่าตัวรูปเสียอีก