Download-Latest

โปรแกรมแบบพกพาไม่ต้องติดตั้ง ใช้จากแฟลชไดรฟ์ได้จริงไหม และต้องระวังอะไร

โปรแกรมแบบพกพาไม่ต้องติดตั้ง ใช้จากแฟลชไดรฟ์ได้จริงไหม และต้องระวังอะไร
ที่มา: Wikimedia Commons

ได้จริง แต่ไม่ได้ง่ายแบบที่ฟังมา

โปรแกรมแบบพกพา (portable) คือโปรแกรมที่แตกไฟล์ออกมาแล้วดับเบิลคลิกเปิดใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนติดตั้ง การตั้งค่าส่วนใหญ่เก็บอยู่ในโฟลเดอร์ของมันเอง จึงคัดลอกทั้งโฟลเดอร์ใส่แฟลชไดรฟ์แล้วพกไปเปิดเครื่องอื่นได้ ฟังดูสะดวก และสะดวกจริงในหลายสถานการณ์ แต่มีความเชื่อหลายข้อที่ควรแก้ก่อนจะยกโปรแกรมทั้งชุดไปไว้ในแฟลชไดรฟ์อันเดียว

ความเชื่อ: โปรแกรมพกพาไม่ทิ้งอะไรไว้ในเครื่องเลย

ความจริงคือทิ้งน้อยกว่าโปรแกรมแบบติดตั้ง แต่ไม่ถึงกับศูนย์ ระบบปฏิบัติการอาจจดรายชื่อไฟล์ที่เพิ่งเปิด สร้างไฟล์ชั่วคราว หรือเก็บประวัติบางอย่างไว้ บางโปรแกรมที่เรียกตัวเองว่าพกพาก็ยังเขียนการตั้งค่าลงเครื่องอยู่ดี ถ้าใช้บนเครื่องของคนอื่น อย่าคิดว่าถอดแฟลชไดรฟ์แล้วทุกอย่างหายไปหมด

ความเชื่อ: เสียบเครื่องไหนก็เปิดได้ทันที

ความจริงคือเปิดได้เฉพาะระบบปฏิบัติการที่โปรแกรมรองรับ และบางที่ไม่อนุญาตให้เปิด โปรแกรมพกพาสำหรับ Windows เปิดบน Mac ไม่ได้ เครื่องในบริษัทหรือสถานศึกษาหลายแห่งตั้งนโยบายห้ามรันโปรแกรมจากแฟลชไดรฟ์ ถ้าเจอแบบนั้นให้เคารพกติกาของฝ่ายไอที อย่าหาทางเลี่ยง

อีกเรื่องคือความเร็ว โปรแกรมที่อ่านเขียนไฟล์บ่อยจะช้าลงอย่างเห็นได้ชัดเมื่อรันจากแฟลชไดรฟ์รุ่นเก่า ถ้ารู้สึกว่าหน่วง ลองคัดลอกโฟลเดอร์โปรแกรมลงเครื่องชั่วคราวระหว่างใช้งาน

ความเชื่อ: ไม่ได้ติดตั้ง ก็ไม่ต้องอัปเดต

ความจริงคือต้องอัปเดตเอง และมักถูกลืม โปรแกรมแบบติดตั้งหลายตัวเช็กเวอร์ชันใหม่ให้อัตโนมัติ แต่โปรแกรมพกพาที่นอนอยู่ในแฟลชไดรฟ์อาจไม่ได้รับการแก้ช่องโหว่มานานโดยที่เราไม่รู้ตัว ทางแก้คือแวะเว็บของผู้พัฒนาเป็นระยะ โหลดชุดใหม่มาแทนชุดเก่า โดยย้ายเฉพาะไฟล์ตั้งค่าที่จำเป็นข้ามไป

ถ้าชุดโปรแกรมรวมกันแล้วไฟล์ใหญ่และเน็ตชอบหลุด ระหว่างโหลดใหม่ลองใช้วิธีให้ตัวจัดการดาวน์โหลดต่อไฟล์จากจุดที่ค้างไว้ จะได้ไม่ต้องเริ่มจากศูนย์ทุกรอบ

ความเชื่อ: เก็บไว้ในแฟลชไดรฟ์ ปลอดภัยกว่าเก็บในเครื่อง

ความจริงคือแฟลชไดรฟ์หายง่ายกว่าโน้ตบุ๊กมาก และเสียได้โดยไม่มีสัญญาณเตือน ถ้าในนั้นมีโปรแกรมที่จำรหัสผ่าน มีประวัติเบราว์เซอร์ หรือมีไฟล์งาน คนที่เก็บได้ก็เปิดดูได้ทั้งหมด ข้อมูลสำคัญควรเข้ารหัสไว้ เช่น เก็บรหัสผ่านในฐานข้อมูลของ KeePassXC ที่ต้องใส่รหัสหลักก่อนเปิด และสำรองสิ่งที่อยู่ในแฟลชไดรฟ์ไว้อีกที่เสมอ

เครื่องสาธารณะ เช่น ร้านถ่ายเอกสารหรือคอมส่วนกลาง ก็เป็นความเสี่ยงอีกทาง เครื่องพวกนี้อาจติดมัลแวร์ที่คัดลอกตัวเองลงแฟลชไดรฟ์ทุกอันที่เสียบเข้ามา กลับถึงบ้านแล้วควรสแกนก่อนเปิดไฟล์ และไม่ควรพิมพ์รหัสผ่านบัญชีสำคัญบนเครื่องที่ไม่รู้ว่าใครดูแล

ความเชื่อ: เว็บรวมโปรแกรมพกพาที่ไหนก็เหมือนกัน

ความจริงคือโหลดจากผู้พัฒนาเองปลอดภัยที่สุด หลายโครงการมีไฟล์แบบ ZIP หรือรุ่นพกพาให้เลือกบนหน้าดาวน์โหลดของตัวเองอยู่แล้ว เว็บรวมไฟล์ที่ไม่รู้ว่าใครดูแลอาจแพ็กโปรแกรมใหม่แล้วแถมของที่เราไม่ได้ขอมาด้วย หลักเดียวกับการหาไดรเวอร์และคู่มือจากเว็บของผู้ผลิตให้ตรงรุ่น คือเริ่มที่ต้นทางเสมอ

ถ้าอยากได้ไอเดียว่าควรพกโปรแกรมแนวไหนไว้ ลองเริ่มจากรายชื่อโปรแกรมฟรีพื้นฐานบน Windows แล้วไปดูที่เว็บของแต่ละตัวว่ามีรุ่นพกพาให้หรือไม่ ความสะดวกแบบเปิดแล้วใช้ได้เลยคล้ายกับกาแฟบรรจุขวดและกระป๋องที่หยิบจากตู้แช่ได้ทันที ซึ่งก็ยังต้องพลิกอ่านฉลากก่อนอยู่ดี

ส่วนตัวผมพกโปรแกรมแบบนี้ไว้เป็นชุดเครื่องมือฉุกเฉินสำหรับช่วยดูเครื่องของคนที่บ้าน ไม่ได้ใช้แทนโปรแกรมประจำ เพราะสิ่งที่ใช้ทุกวัน ผมอยากให้มันอัปเดตตัวเองได้มากกว่า