Download-Latest

เผลอลบไฟล์หรือแฟลชไดรฟ์อ่านไม่ได้ โปรแกรมกู้ข้อมูลช่วยได้แค่ไหน

เผลอลบไฟล์หรือแฟลชไดรฟ์อ่านไม่ได้ โปรแกรมกู้ข้อมูลช่วยได้แค่ไหน
ที่มา: Wikimedia Commons

เสียบแฟลชไดรฟ์ที่มีงานทั้งเทอมอยู่ข้างใน แล้วเครื่องเด้งข้อความว่าต้องฟอร์แมตก่อนถึงจะใช้ได้ จะกดฟอร์แมตให้จบๆ หรือกดยกเลิกแล้วหาทางอื่น ทางที่ดูเร็วที่สุดมักทำให้โอกาสได้ไฟล์คืนลดลง ก่อนเลือก มาดูว่าคำพูดที่ส่งต่อกันมาข้อไหนจริง ข้อไหนพาพัง

“ลบไปแล้วก็หายเลย ไม่ต้องเสียเวลาหา”

ความจริงคือไฟล์ที่ถูกลบมักยังนอนอยู่ในไดรฟ์ จนกว่าจะมีข้อมูลใหม่มาเขียนทับ ระบบแค่ทำเครื่องหมายว่าพื้นที่ตรงนั้นว่างแล้ว สิ่งแรกที่ควรทำจึงเป็นการหยุดบันทึก ดาวน์โหลด หรือติดตั้งอะไรลงไดรฟ์นั้นทันที

ก่อนไปถึงโปรแกรมกู้ข้อมูล เปิดถังขยะของเครื่องดูก่อน และถ้าเคยเปิดระบบประวัติไฟล์หรือสำรองอัตโนมัติไว้ ก็อาจเรียกเวอร์ชันเก่ากลับมาได้โดยไม่ต้องพึ่งเครื่องมืออื่น ส่วนงานที่หายเพราะเครื่องดับก่อนกดเซฟเป็นอีกกรณีหนึ่ง ซึ่งมีวิธีเฉพาะอยู่ในเรื่องตั้งให้โปรแกรมเซฟเองเผื่อไฟตก

“ระบบถามให้ฟอร์แมต ก็กดไปก่อน เดี๋ยวค่อยกู้ทีหลัง”

การฟอร์แมตทำให้งานกู้ยากขึ้นเสมอ แม้การฟอร์แมตแบบเร็วบางครั้งยังเหลือร่องรอยพอให้กู้ได้ แต่ก็เป็นการเสี่ยงโดยไม่จำเป็น ให้กดยกเลิก ถอดออกอย่างปลอดภัย แล้วลองกับเครื่องอื่นหรือช่อง USB อื่นก่อน บางครั้งต้นเหตุเป็นแค่พอร์ตเสีย

“โปรแกรมกู้ข้อมูลต้องเสียเงินถึงจะได้ผล”

มีโปรแกรมฟรีแบบโอเพนซอร์สที่ใช้กันมานาน อย่าง PhotoRec และ TestDisk ตัวแรกไล่หาไฟล์จากรูปแบบข้อมูลของไฟล์แต่ละชนิด ตัวหลังช่วยเรื่องพาร์ทิชัน (การแบ่งพื้นที่ในไดรฟ์) ที่หายไป ดาวน์โหลดจากเว็บของผู้พัฒนาโดยตรง และอ่านคู่มือก่อนลงมือ

กติกาข้อใหญ่ตอนใช้โปรแกรมพวกนี้คือ เก็บไฟล์ที่กู้ได้ลงไดรฟ์อื่น ห้ามกู้กลับลงไดรฟ์เดิม เพราะไฟล์ที่ได้คืนจะไปทับไฟล์ที่ยังรออยู่ ไฟล์ที่ได้มามักไม่มีชื่อเดิม การคัดแยกเข้าโฟลเดอร์ด้วยเครื่องมือจัดการไฟล์ช่วยให้ไล่หาง่ายขึ้น

“SSD กับฮาร์ดดิสก์ กู้ได้เหมือนกัน”

ไม่เหมือนกัน SSD ส่วนใหญ่มีกลไกที่เรียกว่า TRIM คอยเคลียร์พื้นที่ที่ถูกลบในเบื้องหลัง ไฟล์ที่ลบจาก SSD จึงมักกู้ยากกว่าฮาร์ดดิสก์แบบจานหมุนอยู่มาก ส่วนฮาร์ดดิสก์ที่เริ่มมีเสียงคลิกหรือเสียงขูด ให้เลิกใช้ทันทีแล้วปรึกษาร้านกู้ข้อมูลที่เชื่อถือได้ เพราะการสแกนซ้ำๆ บนไดรฟ์ที่เสียทางกลไกอาจทำให้ความเสียหายลามเร็วขึ้น

ของเสียหายหลายอย่างยังพอดึงกลับมาได้ถ้าจัดการถูกวิธีและไม่ช้าเกินไป คนรักหนังสือที่รู้วิธีผึ่งเล่มที่โดนฝนไม่ให้หน้ากระดาษติดกันก็ใช้หลักเดียวกัน คืออย่ารีบทำอะไรที่ย้อนกลับไม่ได้

“กู้สำเร็จมาแล้วครั้งหนึ่ง ต่อไปก็ไม่ต้องกลัว”

ไม่มีโปรแกรมไหนรับประกันผลได้ ไฟล์บางส่วนอาจกลับมาแบบเปิดไม่ขึ้น ทางที่ไม่ต้องลุ้นคือมีสำเนาไว้อีกที่ก่อนเกิดเหตุ อุปกรณ์ที่เสียบางส่วนไม่จำเป็นต้องทิ้งทั้งชิ้นเสมอไป อย่างคีย์บอร์ดที่ตายไปแค่ไม่กี่ปุ่มยังพอหาทางแก้ขัดได้ แต่ข้อมูลไม่ใช่ของที่เดินไปซื้อใหม่ได้

ก่อนเปิดโปรแกรมกู้ข้อมูลตัวไหนก็ตาม หาไดรฟ์ปลายทางอีกลูกที่มีที่ว่างพอมาวางไว้ข้างเครื่อง เพราะสิ่งนี้เป็นตัวตัดสินว่าการกู้รอบนี้จะช่วยหรือซ้ำเติม