Download-Latest

จดโน้ตจากหนังสือที่อ่านด้วยโปรแกรมโน้ตแบบไฟล์ข้อความ ค้นย้อนหลังและเชื่อมโยงความคิด

จดโน้ตจากหนังสือที่อ่านด้วยโปรแกรมโน้ตแบบไฟล์ข้อความ ค้นย้อนหลังและเชื่อมโยงความคิด
ที่มา: Wikimedia Commons

จะจดสิ่งที่ได้จากหนังสือลงที่ไหนดี ระหว่างแอปโน้ตที่ซิงก์ทุกเครื่องอัตโนมัติแต่ข้อมูลอยู่ในระบบของคนอื่น กับไฟล์ข้อความธรรมดาในโฟลเดอร์ของตัวเองที่ต้องจัดการเองแต่เปิดด้วยโปรแกรมไหนก็ได้ คนที่อ่านหนังสือสม่ำเสมอจะเจอทางแยกนี้ไม่ช้าก็เร็ว และมักเลือกเมื่อโน้ตสะสมไปเยอะแล้วจนย้ายลำบาก

ตัวอย่างหนึ่งที่เกิดได้กับทุกคน

ขอเล่าเป็นตัวอย่างสมมติ คนทำงานออฟฟิศคนหนึ่งอ่านหนังสือเดือนละเล่มสองเล่ม เคยไฮไลต์ในแอปอ่านอีบุ๊ก และจดสรุปในแอปโน้ตบนมือถือมาหลายปี วันหนึ่งเขาอยากหาประโยคที่จำได้ลางๆ ว่าอ่านเจอเมื่อปีก่อน กลับพบว่าไฮไลต์บางส่วนอยู่ในแอปหนึ่ง โน้ตสรุปอยู่อีกแอป ส่วนที่จดบนกระดาษก็อยู่ในสมุดที่ไม่รู้หายไปไหน ค้นข้ามที่ไม่ได้เลย

เขาจึงลองเปลี่ยนวิธี สร้างโฟลเดอร์เดียวชื่อ “โน้ตหนังสือ” แล้วจดทุกอย่างเป็นไฟล์ข้อความแบบ Markdown (รูปแบบข้อความธรรมดาที่ใช้เครื่องหมายง่ายๆ อย่าง # แทนหัวข้อ และ > แทนข้อความที่ยกมา) เปิดด้วยโปรแกรมแก้ข้อความที่ติดมากับเครื่องก็ได้ หรือจะใช้โปรแกรมโน้ตที่เปิดโฟลเดอร์ Markdown ได้โดยตรงซึ่งมีหลายตัวทั้งฟรีและโอเพนซอร์สก็ได้ ข้อดีที่สุดคือถ้าวันหนึ่งเลิกใช้โปรแกรมนั้น ไฟล์ทั้งหมดยังอยู่ครบและอ่านได้

สามเดือนต่อมา เขาค้นคำเดียวแล้วเจอโน้ตจากหนังสือสี่เล่มที่พูดถึงเรื่องเดียวกัน สิ่งที่ทำให้มันใช้ได้จริงมีไม่กี่ข้อ

หนึ่งเล่มหนึ่งไฟล์ และตั้งชื่อแบบที่ค้นเจอ

ตั้งชื่อไฟล์ด้วยชื่อหนังสือตามด้วยชื่อผู้เขียน บรรทัดบนสุดของไฟล์ใส่ข้อมูลสั้นๆ ว่าอ่านช่วงไหน ฉบับไหน อ่านเป็นเล่มหรืออีบุ๊ก แค่นี้ก็พอให้กลับมาหาเล่มนั้นได้แม้ผ่านไปหลายปี หลักเดียวกับการตั้งชื่อไฟล์ใบจองและตั๋วเดินทางให้หาเจอในวันที่ต้องรีบใช้

บันทึกไฟล์เป็นแบบ UTF-8 เสมอ ภาษาไทยจะไม่กลายเป็นตัวอักษรประหลาดเวลาเปิดในโปรแกรมอื่น ถ้าเปิดแล้วสระลอยหรือวรรณยุกต์ซ้อนกันเพราะฟอนต์ ลองดูวิธีลงฟอนต์ไทยใหม่และแก้สระวรรณยุกต์ที่แสดงผิดตำแหน่ง

แยกคำของคนเขียนออกจากความคิดของเราให้ชัด

ข้อนี้คนมักข้าม แล้วมาเสียใจทีหลัง ประโยคที่คัดลอกจากหนังสือให้ขึ้นต้นด้วยเครื่องหมาย > และต่อท้ายด้วยเลขหน้า ส่วนความคิดของเราเองเขียนเป็นย่อหน้าธรรมดาใต้ข้อความนั้น ผ่านไปหนึ่งปี เราจะแยกออกทันทีว่าประโยคไหนเป็นของผู้เขียน ประโยคไหนเป็นของเรา และถ้าต้องอ้างถึงก็กลับไปเปิดหน้านั้นได้

ข้อความที่ยกมาควรสั้น เก็บไว้เพื่อเตือนความจำ ไม่ใช่คัดลอกทั้งบทมาเก็บ และไม่ควรเอาเนื้อหาจำนวนมากจากหนังสือไปเผยแพร่ต่อ เพราะเป็นงานที่มีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน

ลิงก์และแท็กทำให้โน้ตเริ่มคุยกันเอง

โปรแกรมโน้ตแบบไฟล์ส่วนใหญ่สร้างลิงก์จากโน้ตหนึ่งไปอีกโน้ตได้ ใช้ตอนที่หนังสือเล่มใหม่พูดเรื่องที่เคยอ่านมาแล้ว ลิงก์กลับไปหาโน้ตเล่มเก่า หรือสร้างโน้ตหัวข้อแยก เช่น “นิสัยการใช้เงิน” แล้วลิงก์ทุกเล่มที่พูดถึงเรื่องนั้นเข้ามา พออ่านหนังสือการเงินแล้วอยากลองของจริง ก็ต่อไปที่การลงมือจดรายรับรายจ่ายในสเปรดชีตของตัวเองได้

แท็กใช้กับสิ่งที่ข้ามหัวข้อ เช่น #ยังไม่ได้ลอง #อยากเล่าให้เพื่อนฟัง ส่วนช่องค้นหาของโปรแกรม หรือแม้แต่การค้นไฟล์ของระบบ ก็ค้นข้อความในไฟล์ทั้งโฟลเดอร์ได้ในครั้งเดียว

แท็กอย่างหลังมีประโยชน์กว่าที่คิด ใครที่อยากมีวงคุยเรื่องหนังสือกับเพื่อนวัยทำงานที่ชอบอ่านเหมือนกัน การมีโน้ตพร้อมเลขหน้าทำให้มีเรื่องเล่าที่ชัดกว่า “จำได้ว่าเล่มนั้นพูดอะไรสักอย่าง”

โฟลเดอร์เดียว สำรองได้ในครั้งเดียว

เมื่อโน้ตทั้งหมดอยู่ในโฟลเดอร์เดียว การสำรองก็แค่คัดลอกโฟลเดอร์นั้นไปไว้ในไดรฟ์ภายนอกหรือที่สำรองที่ใช้อยู่แล้วเป็นระยะ ไฟล์ข้อความมีขนาดเล็กมาก โน้ตหลายร้อยเล่มก็ยังใช้พื้นที่ไม่มาก ถ้าจะซิงก์ไปมือถือด้วย เลือกวิธีที่ซิงก์ทั้งโฟลเดอร์ และอย่าแก้ไฟล์เดียวกันสองเครื่องพร้อมกัน เพราะอาจเกิดไฟล์ชนกันสองฉบับ ต้องมานั่งรวมด้วยมือ